Pokazujesz dziecku ptaka za oknem, a ono spogląda w jego stronę. Maluch przynosi Ci zabawkę, żebyście razem się nią zainteresowali. To przykłady wspólnej uwagi — dzielenia zainteresowania czymś z drugą osobą. Warto ją obserwować, ale brak jednej reakcji nie pozwala rozpoznać zaburzenia ani przewidzieć przyszłego rozwoju mowy.
Czym jest pole wspólnej uwagi?
Wspólna uwaga łączy dziecko, drugą osobę i przedmiot lub zdarzenie. Dziecko może odpowiadać na naszą zachętę albo samo zapraszać nas do wspólnego zainteresowania: pokazywać, przynosić przedmiot, używać gestu lub dźwięku. Nie musi przez cały czas patrzeć w oczy, żeby uczestniczyć w takiej sytuacji.
Kiedy rozwija się ta umiejętność?
Jej elementy rozwijają się stopniowo w niemowlęctwie i później. Dziewiąty miesiąc nie jest granicą, po której brak konkretnego zachowania oznacza autyzm. Znaczenie mają wiek, możliwości ruchowe i sensoryczne, sytuacja oraz inne umiejętności dziecka. Pojedyncza zabawa nie jest testem diagnostycznym.
Co możesz zauważyć w codziennych sytuacjach?
- Czy dziecko interesuje się tym, co razem robicie?
- Czy próbuje pokazać Ci coś ciekawego albo przynieść przedmiot?
- Czy reaguje na Twoje wskazanie, gest lub komentarz?
- Czy zaprasza Cię do kontynuowania zabawy: ruchem, dźwiękiem, gestem lub słowem?
Obserwuj różne sytuacje, również te, w których dziecko jest wypoczęte i czuje się bezpiecznie. Zmęczenie, przeciążenie lub trudność ze słuchem czy wzrokiem mogą wpływać na reakcje.
Jak wspierać wspólne zainteresowanie?
Dołącz do zabawy wybranej przez dziecko. Jeśli toczy samochód, potocz drugi i skomentuj: „Auto jedzie!”. Pokazuj ciekawe rzeczy podczas spaceru, oglądajcie książeczki, bawcie się w „a kuku” lub turlanie piłki. Rób pauzy i odpowiadaj na komunikaty dziecka. Nie wymagaj spojrzenia w oczy ani wskazania palcem jako warunku otrzymania zabawki.
Kiedy warto skonsultować rozwój?
Porozmawiaj z pediatrą, jeśli dziecko rzadko dzieli z innymi zainteresowanie, ma mało sposobów komunikowania potrzeb, nie robi postępów lub pojawiają się dodatkowe obawy. Logopeda lub neurologopeda może ocenić komunikację; w razie potrzeby zaleci także ocenę słuchu, wzroku lub konsultację rozwojową. Utrata wcześniej używanych słów, gestów lub innych umiejętności wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej.
Wczesne wsparcie może ułatwiać komunikację i codzienne funkcjonowanie. Nie jest sposobem zapobiegania autyzmowi i nie daje gwarancji określonego rozwoju. Przeczytaj też o geście wskazywania i kontakcie wzrokowym.