Dziecko pokazuje kubek, bo chce pić, albo samolot, żebyście razem na niego popatrzyli. Obie sytuacje są komunikacją. Gest wskazywania jest ważną umiejętnością, ale jego brak po pierwszych urodzinach nie przesądza o diagnozie ani o tym, czy dziecko będzie mówić.
Kiedy dziecko zaczyna wskazywać?
Gesty rozwijają się stopniowo. W listach obserwacyjnych CDC wskazywanie, żeby poprosić o przedmiot lub pomoc, jest wymienione przy 15 miesiącach, a wskazywanie czegoś interesującego drugiej osobie — przy 18 miesiącach. To orientacyjne punkty obserwacji zachowań większości dzieci, a nie sztywne daty początku ani kryteria rozpoznania autyzmu.
Warto zwracać uwagę także na inne gesty, rozumienie, dźwięki, słowa i postępy. Jeśli coś Cię niepokoi, nie trzeba czekać do kolejnego terminu z listy.
Co dziecko mówi za pomocą gestu?
- Prosi: „Podaj mi to”, „Pomóż mi”.
- Dzieli się: „Zobacz, jakie to ciekawe!”.
- Odpowiada: pokazuje element książki lub osobę, o którą pytasz.
Prośba o zabawkę nie jest gorszą formą komunikacji. Specjalista przygląda się różnorodności gestów i ich użyciu w relacji, nie ocenia dziecka na podstawie jednego wskazania.
Zabawy z przedmiotami w zasięgu ręki
Pokazuj swoim palcem zabawki, nazywaj je i bawcie się nimi wspólnie. Możecie wskazywać nos misia lub części własnego ciała. Pozwól dziecku odpowiedzieć na jego sposób: dotknąć przedmiotu, wyciągnąć rękę, wydać dźwięk lub użyć słowa. Nie prowadź jego dłoni na siłę i nie wymuszaj wyodrębnienia konkretnego palca.
Wskazywanie podczas spaceru
Podążaj za zainteresowaniem dziecka. Jeśli zauważy psa, pokaż go i powiedz: „Pies!”. Jeśli sięga po zabawkę, odpowiedz na tę próbę komunikacji. Możesz zaproponować wybór dwóch rzeczy, ale podanie przedmiotu nie powinno zależeć od wykonania „właściwego” gestu. Nie ustawiaj zabawy tak, żeby celowo frustrować dziecko.
Książeczki, obrazki i zdjęcia
Wspólnie oglądajcie obrazki lub rodzinne zdjęcia. Najpierw pokazuj i komentuj, zamiast stale pytać „gdzie?”. Gdy dziecko jest zainteresowane, możecie szukać kota na obrazku lub dopasowywać zabawkę do zdjęcia. U starszego dziecka zwiększaj trudność zgodnie z jego możliwościami, bez zamieniania zabawy w egzamin.
Kiedy skonsultować brak gestów?
Jeśli dziecko ma mało gestów, trudno mu komunikować potrzeby, ma trudności z rozumieniem lub nie rozwija mowy, omów to z pediatrą i logopedą lub neurologopedą. Nie ma obowiązku ćwiczenia przez trzy tygodnie przed konsultacją. Utrata wcześniej obecnych gestów lub słów jest powodem do szybkiej oceny lekarskiej.