Między półtora roku a trzecimi urodzinami szybko zmieniają się komunikacja, zabawa i samodzielność. Warto obserwować postępy w różnych sytuacjach, bez traktowania każdej zabawy jak sprawdzianu. Poniższe przykłady są pomocą w rozmowie ze specjalistą, nie narzędziem diagnostycznym.
Około 18 miesięcy
W listach CDC dla tego wieku znajdziemy m.in. wskazywanie czegoś ciekawego, próby wypowiadania przynajmniej kilku słów poza „mama” i „tata”, wykonywanie prostego polecenia bez gestu oraz samodzielny chód. W codzienności obserwuj także próby naśladowania prostych czynności i używania zabawek, np. pchanie samochodu.
Nie wymagaj jazdy na rowerku czy uporządkowanej wspólnej zabawy z rówieśnikiem. Dziecko może interesować się innymi, a jednocześnie bawić głównie obok nich. Niech pytania dotyczą konkretnych sytuacji: „Jak prosi o wodę?”, „Co robi, gdy zapraszam je do zabawy?”.
Około 2 lat
Obserwujemy m.in. łączenie co najmniej dwóch słów, pokazywanie na prośbę elementów książki i części ciała oraz poszerzanie repertuaru gestów. Dziecko może biegać, kopać piłkę i próbować jeść łyżką. Nie liczymy wszystkich osiągnięć jako punktów w teście; znaczenie ma to, jak funkcjonuje i jakie robi postępy.
Około 3 lat
Warto przyjrzeć się krótkim rozmowom z wymianą wypowiedzi, pytaniom, zrozumiałości mowy w codziennych sytuacjach i dołączaniu do zabaw innych dzieci. Rozwijają się też umiejętności korzystania z przyborów i ubierania. Ich poziom zależy również od doświadczenia i okazji do ćwiczenia. Sam brak umiejętności jazdy na trójkołowym rowerku nie rozpoznaje zaburzenia.
Jak korzystać z takich przykładów?
Kamienie milowe CDC opisują zachowania większości dzieci w danym wieku. Nie zastępują standaryzowanego badania przesiewowego ani diagnozy. Zapisz swoje obserwacje, szczególnie te powtarzające się w różnych miejscach. U dziecka wielojęzycznego uwzględnij komunikację we wszystkich używanych językach.
Kiedy szukać pomocy?
Porozmawiaj z pediatrą, jeśli postępy są niewielkie, dziecko ma trudności w kilku obszarach albo jego komunikacja budzi obawy. Logopeda lub neurologopeda może ocenić mowę i rozumienie; odpowiednio do potrzeb przydatna jest ocena słuchu, konsultacja psychologiczna lub fizjoterapeutyczna.
Utrata wcześniej używanych słów, gestów, umiejętności społecznych lub ruchowych wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Różne tempo zdobywania umiejętności nie jest tym samym co ich utrata. Wczesna ocena pomaga dobrać wsparcie, ale nie gwarantuje krótkiej i łatwej terapii.